होम सनातन ज्ञान ग्रंथ वेद उपनिषद पुराण भगवद्गीता ऋषि एवं आचार्य देवता पवित्र स्थान विज्ञान एवं प्राचीन ज्ञान प्राचीन तकनीक दर्शन आध्यात्म एवं चेतना मंत्र एवं साधना पूजा विधि कर्म पुनर्जन्म 84 लाख योनियाँ असुर एवं अन्य लोक कहानियाँ पर्व और त्योहार आध्यात्मिक मार्गदर्शन खोजें संपर्क करें JOIN SANATAN
📚 ऐतिहासिक स्रोत vedic
वायु

वायु

अन्य नाम: पवन, मारुत, अनिल

वायु वैदिक काल के प्राण-शक्ति एवं वायु-तत्त्व के देवता हैं। हनुमान को "पवनपुत्र" कहा जाना इसी परंपरा से जुड़ा है।

प्रतीकात्मकता

गति एवं प्राण-शक्ति का प्रतीक — पंचमहाभूतों में से एक तत्त्व (देखें /vigyan)।

स्वरूप

मारुत गण (वायु के सहचर देवगण)।

कथाएँ

हनुमान के पिता के रूप में पौराणिक कथाओं में वर्णित।

उपासना

मुख्यतः वैदिक यज्ञ-परंपरा एवं पंचमहाभूत-अवधारणा में स्मरणीय।

विभिन्न सम्प्रदायों (वैष्णव/शैव/शाक्त) में इस देवता/देवी की व्याख्या एवं महत्व भिन्न हो सकता है — यह पृष्ठ किसी एक परंपरा को सार्वभौमिक नहीं मानता।

प्रसिद्ध मंदिर

वायु के समर्पित स्वतंत्र मंदिर अत्यंत सीमित हैं।